Kısmi Sigortalı Sanatçılar

6111 Sayılı Yasayla 5510 sayılı Yasaya eklenen Ek 6. Maddeyle, Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenecek alanlarda kısmi süreli iş sözleşmesiyle bir veya birden fazla kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içerisinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olan sanatçılar için kısmi sigortalılık uygulaması getirilmiştir.

Bu düzenlemeye göre;

1)Aynı anda bir veya birden fazla işyerinde çalışma saati esasına göre ayda on günden az çalıştırılan sanatçıların her işyeri için ayrı olarak kısmi sigortalı olması,

2)Kısmi süreli sigortalıların 2011 yılı için 18 günlük, 2012 yılı için 19, 2013 yılı için 20 günlük, 2014 yılı için 21 günlük prim ödemelerinin 30 gün gibi sayılması ve bu şekilde ödenecek prim ödeme gün sayısının her yıl bir gün artırılmak suretiyle 2023 yılında 30 günlük prim ödemesinin 30 gün sayılarak prim ödeme gün sayısının 30 gün olarak eşitlenmesi,

3)Kısmi sigortalılık süresinin aktif sigortalılık süresi ile çakışması halinde, çakışma tarihinden itibaren tüm kısmi sigortalılık süresinin iptal edilmesi öngörülmüştür. (Çakışma nedeniyle iptal uygulaması aradan 8 yıl geçtikten sonra 24.04.2019 gün ve 2019-9 sayılı Genelgenin ek 7. ve 8. maddeleriyle sonlandırılmıştır)

Kısmi sigortalılık konusunda vurgulanması gereken bir diğer konu da, tahsil edilen prim oranlarıyla ilgili olup, bu sigortalılıkta ödenmesi gereken prim oranı, prime esas kazancın %32 sini oluşturmaktadır. Yani sigortalı, kendi hissesinin yanı sıra işveren hissesini de ödemektedir. Ayrıca iş kazası ve meslek hastalığı  primi tahsil edilmediğinden, kısmi sigortalı sanatçı, iş kazası ve meslek hastalığında SGK desteğinden yoksun kaldığı gibi, hastalığı sırasında çalışamadığı günler için SGK dan iş göremezlik ödeneği de alamamaktadır.

Görüldüğü üzere, kısmi sigortalılık uygulamasında işverene herhangi bir maddi yük getirilmemiş ve tüm maddi koşullar sanatçıya yüklenmiştir.

Bu doğrultuda, kısmi sigorta kapsamındaki sanatçılar 2019 yılında Asgari Ücret üzerinden 26 günlük prim karşılığı olarak ,%3 oranındaki işsizlik sigortası primi hariç ayda en az  720.45.-TL tutarında kısmi sigorta primi ödemektedirler.

Önümüzdeki yıldan itibaren Asgari Ücretin her yıl için ortalama yüzde on artacağı varsayılırsa, bu durumda sanatçıların, işsizlik sigortası primi hariç Asgari Ücret üzerinden ödeyecekleri aylık kısmi sigorta primi 2020 yılı için 822.71.-TL, 2021 yılı için aylık 938.28.-TL2022 yılı için aylık 1.126.94.-TL, 2023 yılı için aylık 1.282.20.-TL olacaktır. 

Buna ek olarak ayda bir saatlik çalışma yapılsa bile, sanatçının saatlik ücretinden de vergi kesintisi yapıldığından, kısmi sigortalılık sisteminin sanatçıya getirdiği maliyet daha da yükselmektedir.

Diğer yandan, kısmi sigortalılık uygulamasında, SGK Giriş Bildirgesinin sigortalının üyesi olduğu ilgili meslek kuruluşunun yanı sıra ilgili işveren tarafından da  onaylanması esası getirildiğinden, işverenler aktif sigortalılıkta olduğu gibi, büyük bir çoğunlukla Kısmi Sigortalı Giriş Bildirgesini onaylamaktan kaçınmalarının yanı sıra, müzik, sinema ve tiyatro sanatçılarının günlük, saatlik, ekstra ve benzeri özgün çalışma koşulları nedeniyle de bu uygulamadan yararlanabilen sanatçı sayısı da çok kısıtlı kalmış ve özellikle anılan sanatçıların sosyal güvenlik sorununa çözüm getirmesi için öngörülen bu sistem uygulamada da beklenen yararı sağlayamamıştır.

Bu durum SGK kayıtlarıyla da doğrulanmış olup, Kurum kayıtlarına göre, Ek 6.maddenin yürürlüğe girdiği Mart 2011 ayından bu yana, Türkiye genelinde  tüm güzel sanat dallarında faaliyet gösteren binlerce sanatçıdan 2011 yılında 13, 2012 yılında 201, 2013 yılında 241, 2014 yılında 223, 2015 yılında 233, 2016 yılında 172  ve 2017 yılında 140  sanatçı kısmi sigortalı olabilmiş, ancak buna karşın  2011 yılında 4, 2012 yılında 99, 2013 yılında 126, 2014 yılında 137, 2015 yılında 147, 2016 yılında 127 ve 2017 yılında 127 sanatçı  kısmi sigortalılığını  devam ettirebilmiş olup, 2018 yılı itibariyle ülkemiz genelinde kısmi sigortalılığı devam eden toplam sanatçı sayısı 795’dir

Sonuç olarak belirtmek gerekirse, sanatçıların sosyal güvenlik sorunlarına  çözüm getirmek amacıyla 6111 sayılı Yasayla 5510 sayılı Yasaya eklenen Ek 6.maddeyle öngörülen kısmi sigortalılık uygulaması da ne yazık ki sanatçıların sosyal güvenlik sorununa çözüm olamamıştır.

Açıklanan bu nedenlerle;

1)5510 sayılı yasanın ek 6. Maddesi kapsamında kısmi süreli çalışan sanatçılar için düzenlenecek giriş bildirgelerinde işveren onayının kaldırılarak Giriş Bildirgelerinin sadece, çalışanın üye olduğu meslek kuruluşunca onaylanması,

2)Aylık prim ödeme gün sayısının 20 gün olarak sabitlenmesi ve 20 günlük ödememin 30 gün olarak esas alınmasıyla, öngörülen düzeyde olamasa da, sanatçıların  kısmi sigortalılık sisteminde bir ölçüde de olsa yararlanmaları mümkün olabilecektir. 

Mehmet ÇIRIKA

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*